Historia indywidualnych mistrzostw świata w szachach…

Stały fragment gry (42) – 9 listopada 2016

 Historia indywidualnych mistrzostw świata w szachach…

Bardzo się ucieszyłem z komentarzy dotyczących mojego felietonu o zbliżającym się meczu o indywidualne szachowe mistrzostwo świata. Lubię czasami „wycieczki” uciekające od tematyki piłkarskiej. Szachy są mi równie bliską dyscypliną i dlatego też, co jakiś czas będę poruszał temat królewskiej gry. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom czytelników chciałbym pokrótce przypomnieć historię rywalizacji o szachowy prymat na świecie.

Pierwszy oficjalny szachowy mecz o indywidualne mistrzostwo świata został rozegrany w 1886 roku w trzech miastach Stanów Zjednoczonych. Pierwszym oficjalnym i niekwestionowanym championem globu został reprezentujący monarchię austro-węgierską Wilhelm Steinitz, który pokonał urodzonego w Lublinie, a reprezentującego Wielką Brytanię Jana Zukertorta. Steinitz pozostawał mistrzem do 1894 roku, kiedy to uległ Emanuelowi Laskerowi. Niemiec tytuł mistrza świata zachował aż przez 27 lat stając się rekordzistą w historii królewskiej dyscypliny.

Kolejnym graczem, który zasiadł na tronie był Jose Raul Capablanca. Kubańczyk mistrzem był do 1927 roku, kiedy to został zdetronizowany przez Aleksandra Alechina. Rosjanin z francuskim paszportem charakteryzował się bardzo ofensywną grą, która – z dwuletnią przerwą – pozwoliła mu piastować tytuł championa aż do śmierci w 1946 roku. Do dziś Alechin uważany jest za jednego z największych przedstawicieli dyscypliny. Do historii przeszedł m.in. jeden z debiutów, który został nazwany „Obroną Alechina”.

Od 1948 roku, kiedy to FIDE (Międzynarodowa Federacja Szachowa) zorganizowała turniej, po którym mistrzem świata został Michaił Botwinnik, nastała era dominacji zawodników ze Związku Radzieckiego. Botwinnik pierwszeństwo wśród najlepszych dzierżył trzykrotnie, w latach 1948-1957, 1958-1960 i 1961-1963. Dominacja radzieckich szachistów (Wasilij Smysłow 1957-1958, Michaił Tal 1960-1961, Tigran Petrosjan 1963-1969 i Boris Spasski 1969-1972) trwała aż do 1972 roku, kiedy to na międzynarodowej arenie pojawił się i zaczął zwyciężać genialny i nieobliczalny Amerykanin Bobby Fischer. Cudowne dziecko szachów, jak nazywany był Fischer, zdetronizował Spasskiego po fantastycznym 21 rundowym pojedynku, który przeszedł do historii, jako „mecz stulecia”.

3 kwietnia 1975 roku, po nie przystąpieniu Fischera do obowiązkowej obrony tytułu, FIDE zdyskwalifikowała Amerykanina, a mistrzostwo przyznała pretendentowi Anatolijowi Karpowowi. Ten buławę pierwszeństwa oddał dopiero w 1985 roku genialnemu Garremu Kasparowowi. Pojedynki Karpowa z Kasparowem przeszły do historii, a okres ich wspólnej rywalizacji jest uważany za jeden z najbardziej pasjonujących w historii szachów. Kasparow tytułu mistrzowskiego bronił aż do 1993 roku. Wtedy też, niezadowolony ze współpracy z FIDE, postanowił założyć Stowarzyszenie Zawodowych Szachistów (PCA), które zorganizowało niezależny od Międzynarodowej Federacji Szachowej mecz o mistrzostwo świata. Kasparow spotkał się z Anglikiem Nigelem Shortem, którego pokonał 12,5:7,5.

FIDE po bojkocie Kasparowa postanowiła zmienić formułę wyłaniania mistrza i zaczęła organizować coroczne turnieje. W ten sposób, na przestrzeni 1993-2006, wyłoniono sześciu mistrzów świata (Anatolij Karpow 1993-1999, Aleksander Chalifman 1999-2000, Viswanathan Anand 2000-2002, Rusłan Ponomariow 2002-2004, Rustam Kasimdżanow 2004-2005 i Weselin Topałow 2005-2006). W 2000 roku nastał kres dominacji Kasparowa, który pod auspicjami Braingames (powstałej na bazie PCA), przegrał mecz w obronie tytułu z Rosjaninem Władymirem Kramnikiem.

W 2006 roku udało się doprowadzić do meczu unifikującego tytuł. Po pasjonującym i wyrównanym meczu Kramnik wygrał z Bułgarem Topałowem 8,5:7,5 i zaczął nosić tytuł niekwestionowanego indywidualnego mistrza świata w szachach! Tytułem Rosjanin nie nacieszył się długo. Już rok później przegrał w Meksyku turniej, w którym wystąpiło aż ośmiu arcymistrzów. Najlepszym wynikiem po 14 rundach wylegitymował się Viswanathan Anand. Hindus mistrzem pozostawał do 2013 roku, kiedy to przegrał z wchodzącym na szachowe salony Norwegiem Magnusem Carlsenem.

Carlsen w 2014 roku zasiadł do swojej pierwszej obrony tytułu. W meczu rozegranym w Soczi ponownie wygrał z Anandem w stosunku 6,5:4,5. Warto odnotować, że sędzią głównym meczu był Polak Andrzej Filipowicz.

Już 11 listopada br. Carlsen rozpocznie swoją kolejną przygodę w obronie prestiżowego tytułu. W meczu rozegranym w Nowym Jorku spotka się z Siergiejem Karjakinem. Mecz będzie miał bardzo mocny podtekst polityczny. Pretendent do mistrzowskiej korony urodził się bowiem na Krymie. W swoich wypowiedziach zawsze popierał rosyjską aneksję półwyspu. Ewentualna wygrana Karjakina byłaby dużym sukcesem propagandowym prezydenta Rosji Władimira Putina. Takim sposobem – tak jak pisałem we wrześniu na łamach „Stałego Fragmentu Gry” – mamy prawdziwą powtórkę z historii szachowych pojedynków okresu „zimnej wojny”. Carlsen, jako reprezentant zachodniego porządku i polityki opartej na wartościach demokratycznych versus Karjakin, reprezentant putinowskiego ładu i wielki „ambasador” poczynań prezydenta federacji.

Nowego mistrza poznamy najpóźniej 30 listopada. Mecz zostanie rozegrany na przestrzeni dwunastu partii. Jeżeli po tym dystansie byłby remis, mistrza poznamy po czterech dodatkowych partiach barażowych. Na szachistów czeka nagroda w wysokości miliona dolarów, w tym nowy mistrz otrzyma 60 procent z puli. Będzie to również pierwszy mecz o szachowe mistrzostwo w erze smartfonów. Za jedyne 15 dolarów organizatorzy gwarantują śledzącym specjalną aplikację z bezpośrednią transmisją w technologii virtual reality. Zapowiada się mecz na miarę XXI wieku.

Maciej Matwiej

kasparov-1985
Garri Kasparow vs. Anatolij Karpow przed partią meczu o mistrzostwo świata w 1985 r. (źródło: Wikipedia)
world_chess_championship_1985_ussr_stamp
Znaczek pocztowy z ZSRR wydany z okazji meczu o szachowe mistrzostwo świata (źródło: Wikipedia)
Reklamy

5 Comments Add yours

  1. Piter Pan pisze:

    Dla mnie Carlsen jest obecnie najlepszym szachistą na świecie. Ranking nie kłamie. Przewiduję, że Ruski przegra po 10 partiach.

    Polubione przez 1 osoba

    1. Na razie po 4 partiach… remis!

      Lubię to

  2. Kibic pisze:

    Szkoda ze takie gazety jak Przeglad Sportowy czy Wyborcza pomijają temat mistrzostw swiata w szachach. Dobra robota.

    Polubione przez 1 osoba

    1. W Przeglądzie pojawiają się lakoniczne informacje. Ale faktycznie mało w mediach o szachach. Pozostaje internet 🙂

      Lubię to

  3. Strong_Bill pisze:

    Good job Mr. Matwiej. My favorite for the championship is Magnus Carlsen. It will be an interesting match.

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s